اطلاعات آنلاین - علی البرزی: شاید تا همین چند سال پیش، اگر کسی میخواست واژگان مدرن مانند «شبکههای اجتماعی»، «ارتباطات تعاملی» و «تبادلات اینترنتی» را در کنار مفاهیمی چون «میراث فرهنگی»، «هنرهای بومی» و «صنایع دستی» به کار می برد به احتمال زیاد با نگاههای تردید آمیز مواجه می شد، در بین افکار عمومی میراث فرهنگی یعنی بوی خاک خشت و گل یعنی لمس تاریخ در کوچههای قدیمی و سفرهایی طولانی به دل تاریخ، در حالی که فضای مجازی نمادی از سرعت، تکنولوژی و زندگی مدرن شهری بود و در حقیقت دو سوی تضاد قرار داشتند.
یکی در سکوت تاریخ میزیست و دیگری در غوغای کدهای دیجیتال و خوش و آب رنگ، اما این روزها این تضاد جای خود را به یک هم زیستی نوین داده است ما در کشوری زندگی میکنیم که اصالتش در ریشه است اما برای بقا و رشد در عصر جدید باید این ریشههای کهن را به شاخههای دیجیتال پیوند بزنیم.
چرخش ۱۸۰ درجهای؛ از انکار تا ادغام
شواهد موجود نشان میدهد در سال های گذشته دنیای مجازی و صنایع دستی نه تنها به هم نزدیک شدهاند بلکه اکنون در راستای منافع متقابل فعالیت میکنند امروزه «گردشگری» و «صنایع دستی» بدون حضور در فضای مجازی انگار بخشی از دنیای مدرن نیستند.
اگر نگاهی به نمایشگاههای گردشگری و میراث فرهنگی در سال های گذشته بیندازید، صدای بلند فعالان و هنرمندان دیگر تنها درخواست حمایتهای مالی سنتی نیست بلکه فریادی است برای «دسترسی به تکنولوژی»، آنها میخواهند از ابزارهای دیجیتال برای شناساندن هویت ملی، معرفی هنر بومی و ارائه خدمات موثر استفاده کنند، در واقع فضای مجازی دیگر یک «گزینه» نیست بلکه یک تنفسگاه برای هنر ملی است.
دیجیتال، پل ارتباطی اصالت با جهان
در ادبیات امروز صنعت گردشگری ما از تبادلات الکترونیکی به عنوان یک راهبرد کلیدی صحبت میکنیم، وقتی مرزهای ارتباطی در فضای مجازی از بین رفته است دیگر منطقی نیست که صنایع دستی ما تنها در ویترین نمایشگاههای محلی یا بازارهای سنتی محدود بماند.
ما ایرانیها به قدمت تاریخ خود میبالیم اما این افتخار زمانی به ثمر مینشیند که دنیا آن را ببیند، این روزها آنچه بیش از هر چیز به چشم میآید اشتیاق تولیدکنندگان و کارآفرینان برای گشودن پنجرهای به دنیای مجازی و حمایت های سازمان های دولتی و گردشگری از آنها برای حضور اثرگذار در فضای مجازی، میتواند هنر یک روستایی در دورافتادهترین نقطه ایران را در نگاه جهانی گسترش دهد.
دو روی سکه حضور در فضای مجازی
حضور صنعت گردشگری و صنایع دستی در فضای مجازی تنها یک اقدام تبلیغاتی ساده نیست بلکه شامل دو وجه اساسی و حیاتی است:
۱-وجه اقتصادی و خدماتی: ایجاد بستر برای ارائه خدمات آنلاین و فروش مستقیم محصولات، این مسیر واسطهها را حذف کرده و سود مستقیم را به دست هنرمند میرساند.
۲- وجه تعاملی و فرهنگی: ایجاد رابطه دوطرفه با مخاطبان برای آشنایی با دستاوردهای فرهنگی اینجاست که هنر ما از یک کالا به یک داستان تبدیل و مخاطب با تاریخچه و فلسفه هر اثر آشنا می شود.
ضرورت حمایت سیستمی و زیرساختی
تلاشهای پراکنده و فردی برخی فعالان این حوزه هر چند تحسین برانگیز است اما کافی نیست، ما به یک حمایت سیستمی نیاز داریم، حیات اجتماعی انسان مدرن دیگر محدود به محیط فیزیکی نیست، وی در فضای مجازی حضور دارد، میاندیشد و انتخاب میکند، بنابراین حضور مستمر و سازمان یافته جریان میراث فرهنگی در این بستر یک ضرروت مهم است.
برای این منظور، ایجاد وبسایتهای جامع، فعالسازی کانالهای ارتباطی مدرن مانند شبکههای اجتماعی و پست الکترونیکی و ایجاد بسترهای تعاملی برای دریافت انتقادات و پیشنهادات کاربران از ضروریات این مسیر است، شرکتها، کارآفرینان و سازمانهای مرتبط باید با شناخت دقیق قابلیتهای فناوری اطلاعات و ارتباطات رویکردی تعاملی در پیش بگیرند، البته در اینب ین نباید از نقش مهم دولت و سازمان های حمایت گر هم غافل شد ، حمایت از صنعت گردشگری و فعالان حوزه میراث فرهنگی و صنایع دستی در حوزه فضای مجازی می تواند در این مسیر نقش موثر داشته باشد.
فراموش نکنیم، همانطور که میراث فرهنگی و صنایع وابسته برای بقا نیاز به نگهداری، ارزشگذاری و حفاظت دارند، برای «زنده ماندن» و عرض اندام در دنیای امروز به فناوری اطلاعات و ارتباطات نیاز مبرم دارند، اگر میخواهیم هنر دست ما از حالت «یادبوده موزهای» خارج شود و به یک صنعت پویا و درآمدزا تبدیل شود باید پذیرفت که در دنیای امروز هر آنچه در فضای مجازی نباشد گویی وجود ندارد.